Kaşif Bebekler Erken Müdahale Programı nedir?
Yazan: Doç. Dr. Turgay Altunalan · Ekim 2026
Kaşif Bebekler, Doç. Dr. Turgay Altunalan'ın doktora çalışması kapsamında geliştirdiği bir erken müdahale programıdır. Prematüre bebeklerin gelişimini desteklemeyi ve ebeveynlerin sürece aktif katılımını sağlamayı amaçlar.
Temel fikir
Bebekler yaşamın ilk aylarında kendi kendilerine pek çok hareket dener. Program, hareketi bebeğe "yaptırmak" yerine, bebeğin kendi hareket merakını ve keşfetmesini destekleyen bir ortam kurmaya dayanır. Hareketin kalitesini zorla düzeltmek yerine, bebeğin ortamıyla etkileşiminden öğrenmesi hedeflenir. Yaklaşım, hareketin birçok etkenin bir arada çalışmasıyla geliştiğini söyleyen Dinamik Sistemler Teorisi'ne dayanır.
Aile neden merkezde?
Erken doğum, ebeveynler için de zor bir süreçtir. Program, ailenin sürece dahil olmasını ve bebeğini daha iyi tanımasını destekler.
Bilimsel çalışma ne gösterdi?
Program, 2023'te Brain and Behavior dergisinde yayımlanan randomize kontrollü bir çalışmayla değerlendirilmiştir. Serebral palsi riski düşük 51 prematüre bebek, Kaşif Bebekler veya nörogelişimsel tedavi (NDT) gruplarında izlenmiştir. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır; yani program, bu çalışmada NDT'den üstün çıkmamıştır. Kaşif Bebekler grubunda bilişsel ve ifade edici dil becerilerinde grup içi gelişme görülmüş, her iki yöntemin de güvenli olduğu ve annelerin genel stres düzeyini olumsuz etkilemediği bildirilmiştir.
Bu sonuçlar, programın bebeğin keşfine dayalı ve aile merkezli bir seçenek olarak güvenle uygulanabileceğini gösterir; üstünlük iddiası taşımaz. Daha büyük örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Uluslararası tanıtım
Program, Haziran 2024'te Belçika'nın Brugge kentinde düzenlenen 36. Avrupa Çocukluk Çağı Engellilik Akademisi (EACD) Kongresi'nde, farklı ülkelerden uzmanların katıldığı bir saatlik bir eğitimle anlatılmıştır.
Programın uygulanmasıyla ilgili bilgi ve randevu için iletişim bölümünden ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- EACD kongresinde Kaşif Bebekler eğitimi (KTÜ)
- Early developmental support for preterm infants based on exploratory behaviors: A parallel randomized controlled study (Brain and Behavior, 2023)
- Preterm bebeklerde keşfedici motor davranış temelli erken müdahale uygulaması, doktora tezi (Marmara Üniversitesi)