Serebral Palsi ve Kalça Çıkığı: Kalça Takibi (Hip Surveillance) Neden Önemli?

Yazan: Doç. Dr. Turgay Altunalan · Ekim 2026 · 2 dk okuma

Serebral palsi ve kalça çıkığı ilişkisi, ailelerin en az bildiği ama en önemli konulardan biridir. Kalçanın yerinden kayması (migrasyon) çoğu zaman ağrısız başlar ve sessiz ilerler. Düzenli kalça takibi (hip surveillance), sorunu erken yakalayıp daha basit önlemlerle yönetmeyi sağlar.

Neden Kalça Çıkığı Olur?

Kalça ekleminde uyluk kemiğinin başı, kalça çanağına oturur. Serebral palside kalçayı çevreleyen kaslar dengesiz çalışır; bazı kaslar kısa ve sert, bazıları zayıf kalır. Çocuk ayağa kalkmaz veya yürümezse, kalça kemiği normal yük almadığı için çanak yeterince şekillenmez. Bu nedenle risk, hareketlilik düzeyi azaldıkça artar. Bkz. GMFCS seviyeleri.

Takip Nasıl Yapılır?

• Düzenli klinik muayene (kalça açılma hareketi, kas gerginliği),
• Belirli aralıklarla pelvis ön-arka röntgeni ve migrasyon yüzdesi ölçümü,
• Aralıklar GMFCS düzeyine göre belirlenir; yüksek riskli çocuklarda daha sıktır.

Takip planı ortopedi, fiziksel tıp ve fizyoterapi ekibiyle birlikte yapılır; aileler "bizimle neler yapılacak?" diye sormaktan çekinmemelidir.

Aile Fark Edebileceği İşaretler

• Bacaklarda uzunluk farkı veya duruş farkı,
• Kalçanın açılmasında kısıtlılık, bez bağlarken zorlanma,
• Oturmada eğilme, ağrı veya huzursuzluk,
• Bakımda (temizlik, giyinme) zorlanma.

Bu belirtilerin olmaması sorun olmadığı anlamına gelmez; bu yüzden takip düzenli yapılır.

Önleme ve Tedavi Seçenekleri

1. Pozisyonlama ve ayakta durma programı: Standing frame ile kalça yük alması, gün içinde belirli süre.
2. Spastisite yönetimi: Gerekirse botulinum toksin; bkz. spastisite ve botulinum toksin.
3. Fizyoterapi: Kalça abdüksiyonu (açılma) hareket açıklığının korunması.
4. Cerrahi: Migrasyon belirli sınırı aştığında kas-tendon uzatmaları veya kemik ameliyatları gündeme gelir; zamanlama büyük önem taşır.

Serebral Palsi ve Kalça Çıkığı: Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• NICE NG62: Cerebral palsy in under 25s: assessment and management
• CDC: Cerebral Palsy hakkında bilgiler
• Novak I ve ark. State of the evidence traffic lights 2019: systematic review of interventions for preventing and treating children with cerebral palsy (2020)